
Okullar İçin Evden Deneme Sınavı: LGS ve YKS Denemelerinde Güvenlik
Deneme sınavı, öğrencinin gerçek sınava ne kadar hazır olduğunu gösteren aynadır. Ayna bulanıksa, ya...
Uzaktan sınav yapan her kurum aynı soruyla karşılaşır: Adayın yüzünü, sesini, ekranını ve odasını kaydederken KVKK online sınav gözetimi açısından neye dikkat etmeliyiz? Bu yazıda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK) online gözetimli sınavlara doğrudan dokunan maddelerini sırayla ele alıyoruz: açık rıza, aydınlatma, saklama süresi, veri silme, veri güvenliği ve verinin nerede tutulduğu. Her başlıkta kanunun ne dediğini ve QProctor'da bu adımın nasıl karşılandığını birlikte görüyorsunuz.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Kurumunuzun durumuna özel değerlendirme için hukuk biriminize ya da bir avukata danışın.
Daha önce yayımladığımız online sınavlarda KVKK ve biyometrik veri rehberi ve aday mahremiyeti kontrol listesi yazıları genel çerçeveyi anlatıyor. Bu yazı ise kurumun sınav günü öncesinde ve sonrasında yapacağı işleri madde madde sıralıyor.
Gözetimli bir sınavda işlenen veriler, seçtiğiniz güvenlik katmanına göre değişir. Tipik bir akışta şunlar bulunur:
KVKK'nın 6. maddesinin 1. fıkrası, biyometrik verileri "özel nitelikli kişisel veri" sayar. Yüz doğrulama bu nedenle sıradan bir kimlik kontrolü gibi ele alınmamalıdır. Özel nitelikli veri için hem ayrı işleme şartları hem de ek önlemler gerekir.
Kanun "açık rıza" kavramını 3. maddede tanımlar: belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza. Bu tanımın üç unsuru, sınav akışında şu soruları doğurur:
6. maddenin 2024'te değişen 3. fıkrası, özel nitelikli verilerin işlenmesini kural olarak yasaklar ve sayılan şartlardan biri varsa işlemeye izin verir. Bu şartlardan ilki ilgili kişinin açık rızasıdır. Kanunda açıkça öngörülme ya da bir hakkın tesisi gibi başka şartlar da vardır. Hangi hukuki sebebe dayanacağınızı kurumunuzun hukuk birimi belirlemelidir. Aynı maddenin 4. fıkrası ise özel nitelikli verilerde Kurul'un belirlediği yeterli önlemlerin alınmasını şart koşar.
QProctor'da: KVKK/GDPR bilgilendirmesi ve açık rıza, sınavdan önceki aktivasyon adımında tamamlanır. Aday bu adımda cihazını test eder ve bir deneme sınavına girer. Böylece rıza, sınav stresi başlamadan ve aday ne ile karşılaşacağını gördükten sonra alınır.
KVKK'nın 10. maddesi, veri toplanırken ilgili kişiye verilmesi gereken bilgileri sayar:
Online sınavda bu liste somut cümlelere dönüşmelidir. Örneğin "Sınav süresince kameranız, mikrofonunuz ve ekranınız kaydedilir. Yapay zekâ bu kayıtlarda telefon, ikinci kişi ya da ekrandan uzun süre ayrılma gibi olayları işaretler. İşaretlenen olayları sınav görevlisi inceler ve kararı o verir."
Aydınlatma metninde ayrıca şunları yazmanızı öneririz:
KVKK'nın 4. maddesindeki genel ilkelerden biri, kişisel verilerin ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesidir. Aynı maddede verinin amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü işlenmesi ilkesi de yer alır.
Sınav kayıtları için "gerekli süre"yi belirlerken şu soruları sorun:
QProctor'da saklama süresini kurum seçer. Kanıt gerektiren bir belgelendirme sınavı ile düşük riskli bir sınıf içi quiz için farklı süreler tanımlayabilirsiniz.
| Sınav türü | Süreyi belirleyen soru | Kimin kararı? |
|---|---|---|
| Kurum içi bilgi testi | İtiraz süresi bitti mi? | Kurum |
| Belgelendirme sınavı | Denetimde kayıt istenecek mi? | Kurum ve belgelendirme kuruluşu |
| Kamu personel sınavı | Kurum mevzuatı bir süre öngörüyor mu? | Kurum hukuk birimi |
| Okul deneme sınavı | Sonuç ilan edildi ve itiraz kapandı mı? | Okul yönetimi |
KVKK'nın 7. maddesi, işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında kişisel verilerin resen veya ilgili kişinin talebi üzerine silinmesini, yok edilmesini ya da anonim hâle getirilmesini düzenler. 11. madde ise ilgili kişinin haklarını sayar. Sınav açısından en önemlileri şunlardır:
Son madde, yapay zekâ destekli gözetim için kritik bir noktadır. QProctor'un ilkesi bu yüzden açıktır: Yapay zekâ işaretler, kararı insan verir.
Yapay zekâ şüpheli anları ve kanıtını gösterir; aday hakkında otomatik bir karar vermez. LMS'e giden bütünlük puanı notun yanına bilgi olarak düşer, notu değiştirmez. Sınav sonrası inceleme süreci için kanıt ve rapor sayfamıza bakabilirsiniz.
13. madde, veri sorumlusunun başvurulara en geç otuz gün içinde ve kural olarak ücretsiz yanıt vermesini ister. QProctor'da aday isterse sınavdan sonra kendi verisini silebilir; kurum da kendi verisini silebilir. Bu, başvuru yükünü azaltır ama kurumun yanıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
12. madde veri sorumlusuna üç amaçla tedbir alma yükümlülüğü verir: hukuka aykırı işlemeyi önlemek, hukuka aykırı erişimi önlemek ve verinin muhafazasını sağlamak. Aynı madde, verinin başka bir kişi adına işlendiği durumda veri sorumlusu ile veri işleyenin tedbirlerden müştereken sorumlu olduğunu da belirtir. Yani bir gözetim hizmeti seçerken sağlayıcının güvenlik önlemleri sizin de sorumluluğunuzdadır.
QProctor tarafında şu tedbirler bulunur:
Ayrıntılar için gizlilik ve güvenlik sayfasına bakabilirsiniz.
KVKK'nın 9. maddesi 2024'te değişti. Yeni düzende yurt dışına aktarım; işleme şartlarından birinin bulunmasına ve aktarılacak ülke için Kurul'un verdiği yeterlilik kararına bağlıdır. Yeterlilik kararı yoksa, maddede sayılan uygun güvencelerden biri gerekir (örneğin Kurul'un ilan ettiği standart sözleşme). Standart sözleşme imzalandıktan sonra beş iş günü içinde Kurum'a bildirilmelidir.
QProctor'da veri merkezi bölgesi seçilebilir: Türkiye, AB ve ABD. Her veri kendi bölgesinin kriterlerine göre işlenir. Adaylarınız Türkiye'deyse ve yurt dışı aktarım sürecini hiç başlatmak istemiyorsanız Türkiye bölgesini seçebilirsiniz. Uluslararası adaylarla çalışıyorsanız bölge seçimini hukuk biriminizle birlikte yapın.
KVKK adımlarını kendi sınavınızda görün. Aktivasyon, açık rıza ve saklama süresi ayarlarını deneme hesabında inceleyin. 14 gün ücretsiz deneyin: 20 aday. Kontör paketleri için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.