
Okullar İçin Evden Deneme Sınavı: LGS ve YKS Denemelerinde Güvenlik
Deneme sınavı, öğrencinin gerçek sınava ne kadar hazır olduğunu gösteren aynadır. Ayna bulanıksa, ya...
Uzaktan sınavda kimlik doğrulama, sınava giren kişinin gerçekten kayıtlı aday olduğunu sınav başında ve sınav boyunca teyit etme sürecidir. Sınav salonunda bu iş, kapıda kimlik kontrol eden görevliye düşer. Online sınavda ise yüz doğrulama, kimlik kartı okuma, canlılık kontrolü ve e-Devlet gibi yöntemler birlikte kullanılır.
Bu yazıda her yöntemin ne işe yaradığını, hangi açığı kapattığını, hangi sınavda hangisini seçmeniz gerektiğini ve KVKK açısından nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Kopya denince akla genellikle not kâğıdı ya da ikinci sekme gelir. Oysa en ağır ihlal, sınava bambaşka birinin girmesidir. Bu durumda sınavın tamamı başkasına aittir ve sonuç hiçbir şey ölçmez.
Kimlik doğrulama iki soruya cevap verir:
İkinci soru çoğu zaman unutulur. Sınav başında kimlik kontrolü yapılıp sınav ortasında yerini başkasına bırakan bir adayı yalnız sürekli doğrulama yakalar.
Aday sisteme girerken hesabının kendisine ait olduğunu kanıtlar:
Bu yöntemler hesabın sahibini doğrular; ama kameranın karşısında oturan kişiyi tek başına doğrulamaz. Bu yüzden görsel doğrulamayla birlikte kullanılır.
Sınav başında adayın yüz fotoğrafı çekilir. Bu fotoğraf, aktivasyondaki fotoğrafla ya da kimlik kartındaki fotoğrafla karşılaştırılır. Sınav sırasında da yüz doğrulama sürer; böylece sınavın ortasında kişi değişirse bu işaretlenir.
Aday kimlik kartını kameraya gösterir. Karttan T.C. kimlik no, ad ve soyad okunur ve kayıtla karşılaştırılır. Böylece "kayıttaki isim" ile "kameradaki kişi" arasında bir bağ kurulur.
Yüz doğrulamanın zayıf noktası, kameraya bir fotoğraf ya da video tutulmasıdır. Canlılık kontrolü bunu önler: adaydan rastgele bir baş hareketi istenir. Hareket önceden bilinmediği için kayıtlı bir videoyla geçilemez.
Kimlik doğrulama sınav başında bitmez:
| Yöntem | Neyi doğrular? | Hangi açığı kapatır? | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|---|---|
| E-posta / SMS kodu | Hesabın sahibini | Başkasının hesabıyla giriş | Her sınavda temel adım |
| SSO / e-Devlet | Kurum ya da devlet kimliğini | Sahte ya da paylaşılan hesap | Kurumsal ve resmî sınavlar |
| Yüz doğrulama | Kameradaki kişiyi | Sınava başkasının girmesi | Orta ve yüksek riskli sınavlar |
| Kimlik kartı okuma | Kayıttaki ad ve T.C. kimlik no | İsim ile kişi arasındaki kopukluk | Sertifika ve resmî sınavlar |
| Canlılık | Kişinin gerçek olduğunu | Fotoğraf ya da video ile kandırma | Yüz doğrulama kullanılan her sınav |
| Sınav boyu kontrol | Kişinin değişmediğini | Sınav ortasında yer değiştirme | Uzun ve yüksek riskli sınavlar |
Kimlik doğrulamayı ortam kontrolüyle tamamlamak da önemlidir. Odada başka biri varsa ya da masada bir telefon duruyorsa, doğru kişinin sınava girmiş olması yeterli değildir. Bunun için 360° oda taraması ve telefonla ikinci kamera kullanılır. Ayrıntılar: Ortam analizi ve kimlik doğrulama.
Yüz doğrulama ve canlılık analizi yapay zekâyla yapılır. Ama yapay zekâ bir eşleşmeme gördüğünde adayı kendiliğinden reddetmez; durumu işaretler ve kanıtı gösterir. Kötü ışık, kamera açısı ya da kimlik fotoğrafının eskiliği gibi nedenler eşleşmeyi etkileyebilir. Bu yüzden son kararı kurumunuzun ekibi verir.
Gözetmen, aktivasyon fotoğrafını, kimlik kartı görüntüsünü ve sınav anının karesini yan yana görerek karar verir. Bu konuda daha fazlası için: AI gözetmen ve Kanıt ve rapor.
Yüz görüntüsü ve kimlik bilgisi kişisel veridir; yüz doğrulama gibi biyometrik veriler ise 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nda özel nitelikli kişisel veri olarak sayılır ve işlenmesi daha sıkı şartlara bağlıdır. Kanunun resmi metnine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, rehberlere KVKK Kurumu sitesinden ulaşabilirsiniz. AB'deki adaylar için GDPR'ın resmi metni EUR-Lex üzerindedir.
Kurum olarak şu adımları atmanızı öneririz:
Bu yazı hukuki görüş değildir; kurumunuzun hukuk birimiyle birlikte değerlendirmenizi öneririz. Daha ayrıntılı bir çerçeve için: Online sınavlarda KVKK ve biyometrik veri rehberi.
Kimlik doğrulamayı kurarken kurumların sık düştüğü birkaç hata var:
Kimlik doğrulama sorunlarının çoğu sınav günü değil, hazırlıksızlıktan çıkar. Adaylarınıza şunları hatırlatın:
Adaylarla paylaşabileceğiniz sayfa: Sınava gireceklere.
Kimlik doğrulama adımları gözetim paketlerinin içinde yer alır; QProctor'da abonelik yoktur, aday başına kontör harcanır. Paketleri ve hesaplayıcıyı görmek için: Fiyatlar.