BLOG

Kilitli Tarayıcı Nedir? Uygulama mı, Eklenti mi, Web mi?

Kilitli Tarayıcı Nedir? Uygulama mı, Eklenti mi, Web mi?
Yönetici20 Kasım 202613 görüntülenmeSınav Tasarımı ve Teknoloji
İçindekiler12

Kilitli tarayıcı (lockdown browser), online sınav sırasında adayın bilgisayarını sınav ekranına kilitleyen, başka sekmeye, uygulamaya ya da ekrana geçişi engelleyen sınav güvenliği aracıdır. Aday sınavı bitirmeden sınav penceresinden çıkamaz; yasaklı bir durum algılanırsa kayda geçer.

Kurumların en sık sorduğu soru şu: Bir uygulama mı kurdurmalıyım, tarayıcı eklentisi mi yeterli, yoksa doğrudan web tarayıcısında mı sınav yapmalıyım? Bu yazıda üç seçeneği yan yana koyuyor, hangi sınavda hangisinin mantıklı olduğunu anlatıyoruz.

Safe Exam Browser'ın kurulumu ve kullanımı için ayrı bir rehberimiz var: Safe Exam Browser (SEB) nedir?

İçindekiler

Kilitli tarayıcı ne işe yarar?

Kilitli tarayıcının amacı, sınavın yapıldığı cihazı kontrol altına almaktır. Kamera adayın yüzünü görür; ama ekranda ne olduğunu, arka planda hangi uygulamanın açık olduğunu göremez. Kilitli tarayıcı bu boşluğu kapatır:

  • Sınav tam ekranda açılır, aday çıkamaz.
  • Başka sekme ya da uygulamaya geçiş engellenir.
  • Kopyala-yapıştır, sağ tık ve geliştirici araçları kapatılır.
  • İkinci ekran ve ekran paylaşımı gibi durumlar algılanır.

Bu sayede yapay zekâ sohbet araçları, arama motorları ya da mesajlaşma uygulamaları gibi dış kaynaklara ekran üzerinden ulaşmak zorlaşır.

Üç seçenek: Web, eklenti ve uygulama

1. Web (doğrudan tarayıcı)

Aday sınava her zamanki tarayıcısından girer. Kurulum gerekmez. Güvenlik tarayıcının sunduğu imkânlarla sağlanır:

  • Tam ekran zorunluluğu,
  • Sekme, odak ve ikinci monitör takibi,
  • Kopyala-yapıştır, sağ tık ve geliştirici araçları engeli.

Tarayıcı işletim sistemini tam olarak denetleyemediği için bu seçenek bir takip ve kayıt katmanıdır; kamera ve ekran kaydıyla birlikte kullanıldığında güçlenir.

2. Tarayıcı eklentisi

Aday tarayıcısına bir eklenti kurar. Web seçeneğine göre daha fazla kontrol sağlar, uygulama kurulumuna göre daha hafiftir. Uygulama kurdurmak istemeyen ama yalnız web seçeneğini de yeterli bulmayan kurumlar için ara bir yoldur.

3. Kilitli tarayıcı uygulaması

Aday bilgisayarına ayrı bir uygulama kurar. Uygulama işletim sistemi düzeyinde çalıştığı için en geniş kontrolü sağlar. QProctor'un Güvenli Sınav Uygulaması Windows ve macOS'ta çalışır ve şunları algılar:

  • Sanal makine,
  • Sanal kamera,
  • Ekran yansıtma ve harici ekran,
  • VPN ve proxy,
  • Yasaklı uygulamalar,
  • USB ve Bluetooth cihazlar.

Sınav başlarken 150'den fazla uygulama kapatılabilir; kurumun izin verdiği uygulamalar ise izin listesiyle açık kalır.

Ayrıntılar için: Güvenli sınav sistemi.

Karşılaştırma tablosu

ÖlçütWeb (tarayıcı)Tarayıcı eklentisiKilitli tarayıcı uygulaması
KurulumYokEklenti kurulumuUygulama kurulumu
Kontrol düzeyiTarayıcı içi takipTarayıcı içi, eklentiyleİşletim sistemi düzeyi
Sekme ve uygulama geçişiİzlenir ve kaydedilirTarayıcı içinde izlenirEngellenir
Sanal makine, sanal kamera, VPNKapsam dışıKapsam dışıAlgılanır
Aday için kolaylıkEn kolayKolayKurulum adımı var
Uygun sınavlarQuiz, ön eleme, düşük-orta riskOrta riskFinal, sertifika, yüksek risk

Not: Tablo genel bir karşılaştırmadır. Hangi korumanın açık olacağını sınav ayarlarından siz belirlersiniz.

Hangisini seçmelisiniz?

Kararı sınavın riskine ve aday kitlenize göre verin:

  • Adaylar geniş ve dağınıksa (örneğin binlerce kişilik bir ön eleme), kurulum gerektirmeyen web seçeneği katılımı kolaylaştırır. Kamera, ekran kaydı ve AI analiziyle güçlendirin.
  • Kurumsal ya da okul içi bir sınavsa, eklenti iyi bir denge sağlar.
  • Sonucu önemli bir sınavsa (final, sertifika, yetkinlik), kilitli tarayıcı uygulaması tercih edilir.

Adayın hangi işletim sistemi ve cihazdan gireceğine de kurum olarak siz karar verirsiniz.

Kilitli tarayıcı adım adım nasıl çalışır?

Aday tarafında süreç genellikle şöyle ilerler:

  1. Aktivasyon: Aday sınavdan önce sisteme girer, cihaz testini yapar ve gerekiyorsa Güvenli Sınav Uygulaması'nı kurar.
  2. Ön kontrol: Sınav başlarken uygulama sanal makine, ikinci ekran, VPN ya da yasaklı uygulama olup olmadığına bakar.
  3. Kilit: Kurumun belirlediği uygulamalar kapatılır, sınav tam ekranda açılır.
  4. Sınav: Aday sınav süresince yalnız sınav ekranını ve izin listesindeki uygulamaları kullanır. Yasaklı bir durum oluşursa kayda geçer.
  5. Bitiş: Aday sınavı teslim ettiğinde kilit kalkar.

Kurum tarafında ise hangi kontrollerin açık olacağı, hangi uygulamaların izinli olduğu ve hangi cihaz ve işletim sisteminin kabul edileceği sınav ayarlarından belirlenir.

Kurumlar için kısa kontrol listesi

Kilitli tarayıcıya geçmeden önce şu soruları cevaplayın:

  • Adaylarınız hangi işletim sistemini kullanıyor? Windows ve macOS dışında cihazla girecek aday var mı?
  • Adaylar kendi bilgisayarından mı, kurum bilgisayarından mı girecek? Kurum bilgisayarlarında uygulama kurma yetkisi var mı?
  • Sınavda hesap makinesi gibi izinli bir uygulama gerekiyor mu?
  • Kurulum sorunu yaşayan aday için web ortamına geçişe izin verecek misiniz?
  • Kilit tek başına mı kullanılacak, yoksa kamera ve AI analiziyle birlikte mi?

Bu soruların cevabı, hangi seçeneğin size uygun olduğunu çoğu zaman kendiliğinden gösterir.

Kilitli tarayıcı tek başına yeterli mi?

Hayır. Kilitli tarayıcı ekranı ve cihazı kontrol eder; ama odayı görmez. Masadaki ikinci bir telefon ya da odadaki ikinci kişi kilitli tarayıcının kapsamı dışındadır. Bu yüzden:

Öte yandan kamera kullanmak istemediğiniz durumlar da olabilir. QProctor'da kamerasız, yalnız kilitli tarayıcıyla çalışan bir mod da vardır.

Kilitli tarayıcıda sorun çıkarsa ne olur?

Uygulama kurulumu her adayda sorunsuz gitmeyebilir: eski bir işletim sistemi, kurum bilgisayarındaki yetki kısıtları ya da güvenlik yazılımları buna yol açabilir. QProctor'da kilitli tarayıcıda sorun yaşayan aday web ortamına aktarılır; sınav kesilmez ve aday sınavını tamamlar. Bu durum da kayda geçer.

Sınav anında teknik sorun yaşayan adaya süre uzatma ve ek hak verilebilir; 60 dakika içinde yeniden giriş ücretsizdir.

Adayları kilitli tarayıcıya nasıl hazırlarsınız?

  • Kurulumu sınav gününe bırakmayın; aktivasyon aşamasında yaptırın.
  • Cihaz testiyle kamera, mikrofon, internet ve ışığı kontrol ettirin.
  • Bir deneme sınavı açın; aday kilitli ekranı önceden görsün.
  • Hangi uygulamaların kapatılacağını önceden bildirin.

Adaylarla paylaşabileceğiniz rehber: Sınava gireceklere.

Kilitli tarayıcı ve aday gizliliği

Adaylar haklı olarak şunu sorar: "Bu uygulama bilgisayarımda neye bakıyor?" Bu soruya açık bir cevap vermek güveni artırır. Adaylara anlatırken şu noktaları öne çıkarın:

  • Kilitli tarayıcının amacı sınav süresince cihazı kontrol etmektir; kontroller sınav için gereken durumlarla sınırlıdır.
  • Hangi kontrollerin açık olduğunu ve hangi uygulamaların kapatılacağını kurum belirler ve adaya önceden bildirir.
  • Sınav sırasında oluşan kayıtlar uçtan uca şifreli tutulur; veriler Türkiye, AB ya da ABD veri merkezinde saklanır.
  • Saklama süresini kurum seçer; kurum ve aday sınavdan sonra kendi verisini silebilir.
  • Kayıtta görülen bir olay otomatik bir karar anlamına gelmez; kararı kurumun ekibi verir.

KVKK/GDPR bilgilendirmesi ve açık rıza adımları aktivasyon sırasında tamamlanır. Böylece aday sınav başlamadan neyin kaydedileceğini bilir.

Hangi sınavlarla çalışır?

Kilitli tarayıcı, Google Forms, Microsoft Forms, Typeform, Jotform ya da linki olan herhangi bir sınav sayfasıyla birlikte kullanılabilir. LMS kullanıyorsanız LTI 1.3 ile Moodle, Canvas, D2L Brightspace, Sakai ve daha fazlasıyla bağlanır.

Fiyat

Kilit katmanı aday başına +1 kontördür; abonelik yoktur. Diğer katmanlarla birlikte hesaplamak için: Fiyatlar.

Sık sorulan sorular

Kilitli tarayıcı ile lockdown browser aynı şey mi?
Evet. Lockdown browser, kilitli tarayıcının İngilizce adıdır. Türkçede güvenli sınav tarayıcısı ya da sınav kilidi olarak da anılır.
Kilitli tarayıcı hangi işletim sistemlerinde çalışır?
QProctor'un Güvenli Sınav Uygulaması Windows ve macOS'ta çalışır. Uygulama kurmak istemeyen kurumlar tarayıcı eklentisi ya da doğrudan web tarayıcısıyla sınav yapabilir.
Kilitli tarayıcı kamerayı da açar mı?
Kurumun seçimine bağlıdır. Kilitli tarayıcı kamera ve AI analiziyle birlikte kullanılabilir; kamerasız, yalnız kilitle çalışan bir mod da vardır.
Kilitli tarayıcı ChatGPT'yi engeller mi?
Kilitli tarayıcı başka sekme ve uygulamaya geçişi engellediği için bu tür araçlara aynı cihaz üzerinden erişimi engeller. Masadaki ikinci bir cihaz için ikinci kamera ya da oda taraması gerekir.
Aday uygulamayı kuramazsa sınava giremez mi?
Girer. Kilitli tarayıcıda sorun yaşayan aday web ortamına aktarılır ve sınavını tamamlar; durum kayda geçer.
Sınav sırasında hangi uygulamaların açık kalacağını kim belirler?
Kurum belirler. Sınav başlarken 150'den fazla uygulama kapatılabilir; sınavda gereken uygulamalar (örneğin bir hesap makinesi) izin listesine eklenerek açık bırakılır.